Zoek je informatie en plaatjes voor je werkstuk of spreekbeurt?
Op deze Nederlandse webpagina's kun je vast wel iets vinden!
Weet je een leuke website die hier niet tussen staat?
Geef het door aan info@folkharp.nl

Je kan natuurlijk ook laten zien hoe goed je zelf kunt tekenen of muziekstukjes kunt maken!

Stuur je tekening of muziekstuk op naar het secretariaat.
en wie weet staat jouw kunstwerk binnenkort in de FHF! of hier op de website!)
(tekeningen als jpg bestandje bijvoegen)

Kijk eens wat een mooie tekeningen er laatst gemaakt zijn:

Yemanja maakte (na slechts een paar harplessen) een mooi muziekstuk over een Olifant, Muis, Kikker en Konijn.


De Olifant-tekening van Yemanja

Hier zie je hoe Yemanja haar compositie heeft opgeschreven:


 

Ayla tekende....

en Carlijn....

Daantje heeft ook iets moois op papier gezet:.......


 

Ben je net zo goed in puzzelen als in harpspelen?
Probeer deze maar eens........

Harp puzzel


Harp doolhof:

WIST JE DAT???
 

Bluesharp

Het is jou vast ook wel eens overkomen: je typt in een zoekmachine harp en je komt op webpagina’s die over mondharmonica’s gaan. Waar je op die pagina ook zoekt, je vindt geen harp met snaren, maar alleen ‘harpen’ om te blazen en te zuigen.

Ik heb geprobeerd uit te zoeken waarom een mondharmonica ook wel bluesharp wordt genoemd, maar ik heb weinig kunnen vinden. De naam komt misschien van de windharp.

Bij een windharp waait de lucht langs een snaar, bij een mondharmonica langs een dun metalen plaatje. In een reclamefolder uit 1830 wordt de mondharmonica of Aeolina (Aeolus was de god van de wind) vergeleken met de windharp. De klank lijkt op die van de windharp en wordt op precies dezelfde manier gemaakt, schreven ze.

De naam Bluesharp wordt nu vooral gebruikt voor de diatonische* mondharmonica en voor de stijl van spelen op dit instrument. Er bestaat tegenwoordig ook een chromatische** mondharmonica, die is pas rond 1950 uitgevonden.

In boeken over muziekinstrumenten praten ze over mondorgels.

*   Een diatonisch instrument heeft per octaaf alleen de 7 tonen van een toonladder. Bijv. een diatonische mondharmonica in C heeft de tonen: c, d, e, f, g, a en b.

Dat lijkt wel een beetje op een harp: 7 tonen in een octaaf, ook als je de klepjes verzet. Onze kleppenharp is dan ook een diatonisch instrument.

** Een chromatisch muziekinstrument heeft de beschikking over 12 tonen per octaaf. Behalve die 7 tonen ook nog de tussenliggende tonen. Voor de toonladder van C: cis, dis, fis, gis, ais.

Geschiedenis

Er zijn harpen gevonden die al duizenden jaren oud zijn, maar mondharmonica’s zijn nog helemaal niet zo oud. De eerste werd waarschijnlijk in 1821 uitgevonden door Christian Buschmann in Duitsland, hij was toen 16 jaar. Ook andere mensen waren in die tijd bezig iets uit te vinden dat erop leek.

Christian had wel een voorbeeld. In de 18^e eeuw kwam de Chinese sheng naar Europa en die is wel al heel oud, zo’n 3000 jaar. Op het plaatje kan je zien dat die er wel heel anders uitziet, maar hij werkt hetzelfde.

Werking

Je hoeft nooit te vertellen hoe een harp werkt. Dat snapt iedereen die hem ziet: je plukt aan een snaar en … pling! Maar bij de mondharmonica is dat heel anders, je ziet niet wat er gebeurt in dat kleine kastje als je blaast en zuigt.

Misschien heb je het wel eens geprobeerd. Dan zal je gehoord hebben dat blazen en zuigen aan hetzelfde gaatje een andere toon geeft. Dat noemen ze wisseltonig. Een mondharmonica is wisseltonig.

In het kastje zitten twee platen met gaten. In die gaten passen heel precies heel dunne metalen plaatjes: de tongen.

Als je blaast, gaat de tong trillen in dat gat en dat maakt het geluid. Hoe groter en dikker de tong, hoe lager de toon.

Spelen

Op een harp kan je niet zo heel veel met de klank van een snaar. Je kan hoog op de snaar spelen of laag (á la guitarra), hard en zacht, flageoletten, maar die snaar zegt pling en dat is het.

Op een mondharmonica kan je lange tonen maken, als je maar lang genoeg blaast. En ook allerlei geluidseffecten waarvoor wij een effectpedaal op onze harp zouden moeten aansluiten.

Je kan de klank vervormen door je mond, wangen en lippen te bewegen. Tonen kunnen dan lekker ‘janken’. Probeer dat maar eens met je harp! Op harpen met een dun bovenblad in de klankkast kun je dat blad een klein beetje induwen na het aanslaan van een snaar. Dan zou je het gejank een beetje kunnen horen.

Rond de harmonica kan je van je handen een kommetje maken en dat openen en sluiten, dan hoor je wah wah.

Je tong is ook heel belangrijk. Daarmee sluit je gaatjes af van tonen die je niet wilt horen, of maak je er staccato van.

In de zeventiger jaren van de vorige eeuw werd de mondharmonica gebruikt in de popmuziek. Je hebt misschien wel eens een foto gezien van Bob Dylan:

Of misschien van Donovan. Zij speelden gitaar en tegelijk op een harmonica die op een standaardje geklemd was dat om hun nek hing.

In de folk- en bluesmuziek en de jazz hoor je regelmatig een mondharmonica.

In de jazz is voor ons de Belg Jean Baptiste "Toots" Thielemans de bekendste harmonicaspeler. Hij speelde op een chromatische mondharmonica.

Laat je niet in de luren leggen!

Het boek Harps Touching Hearts gaat niet over harpen met snaren en de website Harptown ook niet.

Andere landen, andere namen

Frankrijk - ruines babines (Frans voor ‘ruïneert je lippen’)
Ierland - fidil fhrancach (Gaelic voor ‘Franse viool’)
Schotland - moothie
Spanje/Portugal - gaita (gaita is ook doedelzak)
Duitsland/Oostenrijk - fotzhobel (letterlijk ‘mondtuig’)
Roemenië - muzicuta

Links

Bassie (van Adriaan) leert je hier een liedje spelen op je mondharmonica

Uitgebreide cursus mondharmonicaspelen

Leuke website van een enthousiaste mondharmonicaspeler

Een Engelse website met veel informatie

Harp die géén harp is .... uhhh???



Dit is een mondharp. Hij heeft maar 1 snaar en je mond is de klankkast. Als je je lippen, wangen, keel en tong beweegt terwijl je de snaar tokkelt, hoor je steeds een andere klank. Zo kan je een melodietje spelen.


In Europa kennen we de mondharp pas een kleine 800 jaar, maar in China al 4000 jaar!
Waarschijnlijk heeft de Italiaan Marco Polo het in Azië gezien en naar huis meegenomen na zijn reizen. Toen Marco Polo 17 jaar was (in 1271), mocht hij met zijn vader en oom mee op een reis naar China. Daar kochten ze allerlei spullen, zoals zijde en kruiden. Dat verkochten ze dan weer als ze thuis waren en zo verdienden ze hun brood: ze waren handelsreizigers.
Marco had de smaak te pakken van het reizen en van China. Uiteindelijk bleef hij er voor langere tijd.


Marco Polo


Tijdens een oorlog in Italië werd hij gevangen genomen en toen heeft een medegevangene zijn verhalen opgeschreven. Dat werd het boek waardoor wij nu Marco Polo kennen.


Toch betwijfelen wetenschappers of Marco Polo de reizen wel echt gemaakt heeft. Had hij zo'n mooie en geloofwaardige fantasie die hij mixte met verhalen die hij bijvoorbeeld in Perzië over China had gehoord?
Inmiddels kunnen we allemaal over de hele wereld reizen en weten we dat de mondharp niet alleen in China bestond: in Argentinië bij de Wichi-indianen in het noorden; in de Schotse Hooglanden; in Rajasthan en Bali; in Italië, waar de scacciapensieri de gedachten verdrijft. Het was ook het instrument van narren en bedelaars in de Middeleeuwen.
Er zijn verhalen bekend over dansende heksen, over het aanroepen van dierengeesten en over jongens in Butan die hun kans op de liefde verhoogden door het spel op de mondharp.
In natuurgodsdiensten wordt het instrument gebruikt om de mensen te helpen genezen.
In de negentiende eeuw was de mondharp tijdelijk even een volwaardig orkestinstrument. Er waren een paar echte concertvirtuozen, maar dat heeft niet lang stand gehouden. Had dit harpje een te oosterse klank?




Mondharp uit één stuk bamboe gesneden (Butan): kong-tha.
Andere materialen zoals ijzer en botten worden ook gebruikt.


En nu over de naam (namen!) van dit bijzondere instrument.
In de Engelse taal is een mondharp een jew's harp. Het woord 'jew' heeft hier niets te maken met het Joodse volk, maar met het Franse woord 'jeu', dat spel betekend. Jaw harp bestaat ook: jaw is Engels voor kaak, klauw of de bek van een sleutel.
Het is een heel oud instrument en ieder eiland, ieder volk heeft zijn eigen mondharp van ijzer, bot of bamboe en dus hebben ze overal weer een andere naam. Bijvoorbeeld op deze eilanden van Italië: op Sicilië heet het marranzanu en op Sardinië sa trunfa.
In sommige namen kan je de klank herkennen die een mondharp maakt, zoals de génggong en de engung van Bali.

Hier nog een paar voorbeelden:

China - sheng
Oostenrijk - Maultrommel
Noord India - morchang
Noorwegen - munnharpe
Kirghizië - komuz
Hungary - doromb
Nederland - troempe en trompe
Frankrijk - guimbarde
Japan - mukkuri
Thailand - hoon toung
Polynesië - utété
Vietnam - dan môi sat
Mongolia - aman khuur


Trompe


De meeste informatie hier komt van de website van Phons Bakx en hij heeft er een boek over geschreven. Op zijn website staan ook geluidsfragmenten. http://www.antropodium.nl/

Wat staat er weer veel leuks in de nieuwe FHF! Dat wordt weer lekker lezen en spelen!